FreeWllly ©


Peter Gabriël & Simple Minds

Biko

 Wembley

London

1988

Tracy Chapman - Talkin' About A Revolution ©

45 jaar geleden werd Steve Biko vermoord door apartheidsregime in Zuid-Afrika

Steve Biko was dertig toen hij op 12 september 1977 in een Zuid-Afrikaanse politiecel werd doodgeslagen door politieagenten. Zijn succes bij jonge zwarten in de strijd tegen apartheid was de reden voor hun woede. Ze vreesden de toenemende impact van zijn geweldloos burgerlijk verzet tegen het apartheidssysteem.

 

Steve Biko is sinds het einde van de apartheid in 1991 niet meer zo bekend in het buitenland. Dat is onterecht. In Zuid-Afrika zelf leeft zijn mythe onverminderd door. Hij was slechts 30 jaar toen hij in een politiecel werd doodgeslagen tijdens zijn ‘ondervraging’ op 12 september 1977.

Black Consciousness

Als jonge student geneeskunde werd hij lid van de National Union of South African Students (NUSAS). Daar ergerde hij zich snel aan de dominantie en het paternalistisch gedrag van witte anti-apartheidsliberalen. Hij schreef toen onder meer: “Je kan alleen maar tot het pijnlijke besluit komen dat (witte) liberalen in feite vooral hun eigen geweten sussen, en enkel bereid zijn zich met de zwarte mensen te vereenzelvigen in de mate dat het hun banden met hun kleurgenoten niet doorbreekt”.

Tijdens zijn studies groeide zijn idee dat voor een effectieve strijd tegen de apartheid de ‘blacks’ zich afzonderlijk moesten organiseren. Het apartheidsregime zag in de oprichting van zijn South African Students Association (SASO) aanvankelijk een bevestiging van hun idee van raciale segregatie.

Biko werd voor zijn strategie zwaar bekritiseerd door witte anti-apartheidsstrijders en-organisaties, onder meer in de liberale krant Daily Dispatch van journalist Donald Woods. Zijn aanpak was echter niet nieuw. Hij inspireerde zich onder meer op de ideeën van de Black Panthers in de VS en op de boeken en artikels van de Frans-Algerijnse dokter Frantz Fanon. Ook die verdedigden een strijd die alleen door de onderdrukten moest worden gevoerd. Zijn gedachtengoed vatte hij samen als Black Consciousness en de gelijknamige Black Consciousness Movement.

Een nieuw leider

Was de apartheidsstaat eerst tevreden over wat ze zagen als een splitsing in de anti-apartheidsbeweging, moesten ze vrij snel hun analyse aanpassen. Biko bleek in de praktijk open te staan tegenover witte medestanders, en – ook al wilde hij dus afzonderlijke organisaties – toonde zich bereid tot samenwerking met andere organisaties.

Wat het regime echter vooral stoorde was zijn groeiend succes bij de zwarte bevolking. Terwijl de leiders van het ANC in de gevangenis of in ballingschap leefden, werd Biko als een nieuwe interne dreiging gezien. Hij werd meermaals aangehouden en onder ‘verbanning’ geplaatst. Een verbanning in het apartheidssysteem betekende streng huisarrest, waarbij je een limiet opgelegd krijgt van het aantal mensen dat tegelijk samen met de veroordeelde in een huis samen mag zijn, een verbod op politieke activiteit, beperking van de kranten die je krijgt … Hij bleef echter actief, ook tijdens zijn verbanning.

Zo sprak hij onder meer toespraken op audiocassettes die werden verspreid en tijdens samenkomsten, zoals sportwedstrijden, door de luidsprekers werden afgespeeld. Dat hij ondanks de harde repressie tegen de zwarte bevolking een geweldloze strijd bleef voeren, stoorde het regime zeer. Ze gaven de voorkeur aan het ANC dat met zijn gewapende strijd werd gecategoriseerd als een terreurorganisatie. Dat maakte het voor het regime mogelijk om nog steeds steun te vinden in het buitenland, vooral bij Groot-Brittannië en de VS, die het ‘terrorisme’ van ANC-leider Nelson Mandela veroordeelden. Steve Biko was voor die aanpak een vervelende stoorzender.

12 september 1977

In de loop van augustus 1977 werd hij weer eens aangehouden, voor een zoveelste overtreding van zijn verbanning. Ditmaal liep het blijkbaar uit de hand. Tijdens de ondervraging door de politie stierf hij op 12 september 1977 aan hevige interne bloedingen in hoofd en romp.

Rust zacht...Steve Bantu Biko  

1946 - 1977

                                               

“History called upon Steve Biko at a time when the political pulse of our people had been rendered faint by banning, imprisonment, exile, murder and banishment....While Steve Biko espoused, inspired, and promoted black pride, he never made blackness a fetish. At the end of the day, as he himself pointed out, accepting one’s blackness is a critical starting point: an important foundation for engaging in struggle."

 

Nelson Mandela ©

In 1997, at the 20th anniversary of Biko's murder, then-South African President Mandela memorialized Biko, calling him "a proud representative of the re-awakening of a people" 


Crazy

Een film van Heddy Honigmann

1999

Seal©

A documentary film by Heddy Honigmann on the traumatic effects of war on the soldiers of United Nations peacekeeping missions.

FreeWilly©

War veterans recall songs that proved to be epiphanies or a salve in their post-war existences.

 

Deeply moving account of Dutch war veterans from recent conflicts (the Congo, Bosnia/Herzegovina etc.) who are struggling to come to terms with their post-war lives. The crutch many of them use is music, specifically a single song, which either kept them going while they were on active duty or is a rooting experience for them as they recall the horrors of their war experiences. One well-groomed officer of a UN unit composed of Dutch enlisted men, looks at first glance to be a well-balanced listener of say, classical music, although he uses Seal's song "Crazy" to recall how he had to stand by with his unarmed unit in former Yugoslavia as paramilitaries machine-gunned the inhabitants of a village in an adjacent building; another, a private, recalls driving his truck through a sniper-infested route, as his song (can't remember it now) blared into his eardrums giving him the courage to keep going. Very unobtrusive directing by Dutch master Honigmann and the recollections -- often tearful, as she keeps the camera on the veterans while the music plays -- are as powerful and damning an anti-war indictment as you're likely to see.